Szanowne Pszczelarki, Szanowni Pszczelarze,
są rzeczy w ulu, których nie widać. A mimo to mogą decydować o tym, czy rodzina pszczela będzie silna i zdrowa. Od pewnego czasu coraz bardziej pod lupę bierze się temat, o którym w pszczelarstwie mówi się zdecydowanie za mało a mianowicie mikrobiom rodziny pszczelej. O mikrobiomie przypominamy sobie dopiero wtedy, gdy pojawia się problem, a to jest już dużo za późno.
Rozpoczął się sierpień. Jest to najbardziej pracowity a zarazem stresujący miesiąc dla wszystkich Pszczelarzy i Pszczelarek. Od sumienności i rzetelności przeprowadzonych w tym czasie prac pasiecznych, zależy cały rozwój, kondycja, wigor, siła ale przede wszystkim przeżycie nadchodzącej zimowli przez rodziny pszczele. To właśnie w tym okresie, najłatwiej jest przeoczyć istotne czynniki -najmniejsze i niewidoczne gołym okiem- zwiększające szanse na przeżycie zimy przez pszczoły. To właśnie w sierpniu nierzadko popełniane są błędy w sztuce pszczelarskiej. Dla nas Pszczelarzy jest to czas intensywnych przygotowań rodzin pszczelich do zimy, który wiąże się m.in. z: szeroką diagnostyką, leczeniem pszczół z dręcza pszczelego (Varroa destructor - warroza), karmieniem pni na zimę, wymianą matek pszczelich, łączeniem i wyrównywaniem sił w poszczególnych koloniach pszczelich ale też co najważniejsze - profilaktyką i zabezpieczaniem zdrowotności pszczół przed rozwojem możliwych chorób bakteryjnych, wirusowych i grzybicznych, często przenoszonych przez warrozę. Sierpień to też okres podwyższonego ryzyka związanego z zachorowalnością oraz utajonym namnażaniem się bakterii Paenibacillus larvae odpowiedzialnej za zgnilec amerykański. W ostatnich tygodniach obserwowane są liczne komunikaty Inspekcji Weterynaryjnej oraz Kół Pszczelarskich, informujące o ustanowieniu obszaru zapowietrzonego, spowodowanego wykryciem zgnilca amerykańskiego.
Stres środowiskowy i pokarmowy, głód, pauzy pożytkowe i zanik pożytków (bazy pokarmowej), zwiększona presja patogenów i pasożytów, susza, rabunki, sinusoidalnie zmieniające się warunki pogodowe, nadmierna eksploatacja robotnic pszczoły miodnej na ostatnich, towarowych pożytkach letnich, obniżona odporność, wcześniejsze przejmowanie roli kadry dorosłych pszczół przez młode, niedoświadczone jeszcze osobniki pszczół, ekspozycja na środki ochrony roślin i leki to częste przyczyny zachwianego, ubożejącego, fizjologicznego mikrobiomu rodziny pszczelej, który po destabilizacji jest bardziej podatny na dominację przez bakterie wywołujące zgnilec amerykański, zwłaszcza okresie intensywnego czerwienia. Podatność i przebieg infekcji zależą również od mikrobiomu ula oraz czynników stresogennych, takich jak: zimno, niedożywienie, brak urozmaiconej diety, przegrzanie i współistniejących chorób. Do zakażenia czerwiu dochodzi po spożyciu skażonego pokarmu przez pszczoły robotnice.
Choroba (zgnilec amerykański zwany złośliwym) pojawia się najczęściej w silnych i pozornie zdrowych rodzinach o dużej liczbie czerwiu, często w momencie drastycznych zmian warunków środowiskowych i mikroklimatu ula. Do tych gwałtownych zmian należy zaliczyć stosowanie w tym miesiącu kwasów organicznych (mrówkowy, szczawiowy, mlekowy) i tymolu przeciw warrozie, istotnie zaburzających pierwotny stan mikrobiomu ulowego. Substancje te działają biobójczo. Stosowane przez pszczelarzy są również zabiegi chemiczne z użyciem produktów leczniczych zawierających amitrazę czy flumetrynę. W innych krajach lista tych leków może się rozszerzyć o tau-fluwalinat czy kumafos. Badane są również nowe mitocydy mogące już niedługo osiągnąć gotowość technologiczną jak fenazaquin, heksytiazoks, etokzol, klofentezyna, cyflumetofen. Oprócz tego, pszczoły i otaczająca ich mikroflora narażone są na oddziaływanie środków ochrony roślin, które obecne są w ich środowisku. Substancje te, nawet w niewielkich stężeniach, mogą w sposób istotny zmieniać skład mikroflory ula, często doprowadzając do jej degradacji. Powstaje nam nieszczelny i zubożały mikrobiom, w którym mogą zacząć dominować patogeny.
Rosnące ryzyko generuje również kontakt pszczół pochodzących z różnych pasiek na danym pożytku (pasieki wędrowne). Pszczoły na drodze trofalaksji mogą wymieniać się drobnoustrojami. Często do przenoszenia mikroflory dochodzi podczas rabunków. Powstaje zatem troska o dalszy stan mikrobiomu rodzin pszczelich, który ulega ciągłym modyfikacjom idącym w kierunku degradacji i zubożenia. Substancje czynne wielu leków, w tym wspomnianych akarycydów, pyretroidów jak i związków organicznych mogą działać przeciwdrobnoustrojowo wobec bakterii kwasu mlekowego, tudzież na bakterie probiotyczne obecne w mikrobiomie pszczół czy zawarte w formułach wyrobów probiotycznych obniżając ich efektywność.
Dlatego tutaj kreśli się potrzeba zintensyfikowania oraz podtrzymywania cyklicznych, systematycznych zabiegów wprowadzających dodatkowe wsparcie w postaci dobroczynnych bakterii obecnych przykładowo w takich produktach jak ApiBioFarma i ApiFarma. Ponadto, do biosanityzacji pasieczyska można używać dodatkowo wyrób ProBioAsekuracja AS aby dążyć do maksymalnego odbudowania ubożejącego w tym czasie holobiomu całej pasieki. Pszczole miodnej towarzyszy mikroflora, która w sposób ciągły będzie zaburzana przez szereg czynników, dlatego nie zapominajmy aby w tym okresie kompleksowo i równolegle podawać wspomniane probiotyki do uli, pokarmu i wodopojów. Po każdorazowo zastosowanej dezynfekcji uli i sprzętu pasiecznego, wynikającej także z urzędowego trybu likwidacji źródeł zakażenia zgnilcem amerykańskim, zalecany jest oprysk uli, narzędzi i akcesoriów pszczelarskich preparatami ApiFarma i ProBioAsekuracja AS. Do silnej biohigienizacji i bioasekuracji pasieczyska można użyć również EmFarma/EmFarma Plus, które dodatkowo zakonserwują pasieczysko, na którym mogą znajdować się odpady pochodzenia ulowego i materiał biologiczny jak np. martwe pszczoły. Tak kompleksowo wprowadzana strategia profilaktyczna wytwarza naturalną zaporę mikrobiologiczną, zwiększającą bezpieczeństwo pszczoły miodnej w tym trudnym okresie przygotowań do zimy. Tak integralne i kompleksowe podejście zwiększa szansę na zachowanie zdrowotności pszczół w następnym sezonie.
Grupa ProBiotics Polska umożliwia pszczelarzom dostęp do skutecznych, wolnych od antybiotyków i bezpiecznych dla środowiska narzędzi profilaktycznych, pozwalając na kontrolowane zarządzanie populacją P. larvae w mikrobiomie pszczół. W konsekwencji możliwe jest wspieranie mikrobiomu rodzin pszczelich, zwiększenie bioasekuracji, utrzymanie higieny produktów pochodzenia zwierzęcego, redukcja czynników stresogennych i poprawa ogólnego dobrostanu rodzin pszczelich.
Najnowszy z tych preparatów - ApiBiotic, do ścisłej, zaawansowanej biokontroli bakterii zgnilca amerykańskiego, został opracowany we współpracy z Uniwersytetem Przyrodniczym we Wrocławiu. W realizację projektu zaangażowani byli m.in.: dr Piotr Nowotnik, prof. dr hab. lek. wet. Paweł Chorbiński, prof. dr hab. Paweł Migdał, dr inż. Bogusław Górski. Z kadry badawczo-rozwojowej, projekt wspierali specjaliści mikrobiolodzy i chemicy z Instytutu Technologii Mikrobiologicznych w Turku: mgr inż. Michał Świątek, mgr Dominika Kochanowska, mgr Aleksandra Jeske, mgr Aleksandra Kaczmarek-Zalewska, mgr Kamila Kaźmierczak-Benec, mgr Aleksandra Raczyk, mgr Remigiusz Błaszczak, mgr Daria Kaźmierczak, mgr Angelika Gronostaj, mgr Michał Grabarczyk, mgr Adrianna Antosik, mgr Sylwia Wilczyńska, mgr Łukasz Rzadkiewa.
W eksperymentalne prace rozwojowe i badania terenowe prowadzone w latach 2021-2025 w oparciu o uzyskaną zgodę Głównego Lekarza Weterynarii poprzedzoną pozytywną opinią Instytutu Weterynarii w Puławach zaangażowało się kilkuset pszczelarzy.
Należy pamiętać, że pożyteczne mikroorganizmy, w szczególności bakterie kwasu mlekowego zawarte w preparatach, skutecznie kolonizują środowisko ula w rodzinach pszczelich prowadząc do wypierania i dekolonizacji patogenu P. larvae z tego mikrobiomu. Preparat ApiBiotic jest swoistym inhibitorem procesów zakaźnych w rozpoczynającej się lub postepującej sepsie. Zwiększenie obecności bakterii kwasu mlekowego w środowisku ulowym potwierdzono w badaniach z użyciem produktu ApiBiotic.
Pszczelarzom, producentom asortymentu pszczelarskiego, hodowcom matek pszczelich i lekarzom weterynarii dostarczono produkt, w postaci wyrobu mikrobiologicznego, który: stosowany w określonych dawkach i formach aplikacji pozwoli zmniejszyć presję bakterii przetrwalnikującej Paenibacillus larvae na mikrobiom rodzin pszczelich, a podawany w formie profilaktycznej pozwoli wyeliminować narastającą liczbę terenów zapowietrzonych i skutecznie redukować rozszerzające się ogniska chorobowe. Eliminuje to ryzyko dalszych zakażeń i przerywa łańcuch zakażeń. Stosowanie produktów probiotycznych doskonale wpisuje się w kanon zasad Evidence Based-Management i Evidence Based-Practices oraz może być narzędziem stosowanym w bioasekuracji i metafilaktyce. Probiotyki wpisują się w obszar Green Veterinary Pharmacology pozostając bezpiecznym z punktu widzenia produkcji żywności narzędziem. Ich stosowanie może być integrowane z zabiegami biotechnicznymi, do których zalicza się wymiana plastrów gniazdowych, dążąca do wymiany 100% wszystkich ramek z poprzedniego sezonu. Od działań i sumienności prac prowadzonych w sierpniu i wrześniu zależy siła i produktywność pszczelich rodzin w następnym sezonie. Warto pamiętać, że uzasadniona ekonomicznie i łatwiejsza w zastosowaniu będzie zawsze profilaktyka - prewencja, niż późniejsza konieczność sięgnięcia po interwencję.
Wszelkie wyniki badań i prac naukowych mogą Państwo znaleźć na moim kanale ResearchGate
https://www.researchgate.net/profile/Pi ... k/researchSięgnijmy po ProBiotechnologię, która została stworzona w trosce o zdrowie naszych pszczół.
Pamiętajmy, że sierpień to nie tylko "co zrobić w pasiece?", ale również należy spojrzeć na to, co dzieje się wewnątrz superorganizmu, jakim jest rodzina pszczela. Czy możemy dziś myśleć o zdrowiu pszczół inaczej niż tylko: „pojawił się problem → leczymy problem”? Moim zdaniem zdecydowanie tak. Mikrobiom pszczół powinien stać się jednym z ważniejszych tematów współczesnego pszczelarstwa, bo o sile rodziny pszczelej często decyduje to, czego nie jesteśmy w stanie zobaczyć gołym okiem.
Preparat ApiBiotic oraz inne probiotyki dla pszczół można zakupić u Licencjonowanych Doradców ProBiotechnologii:https://www.probiotics.pl/kontakt/licencjonowani-doradcy.html lub przez sklep:
https://sklep.probiotics.pl/sklep/11/ch ... a-zwierzatPraca doktorska z wynikami skuteczności ApiBiotic znajduje się pod linkiem:
https://bip.upwr.edu.pl/download/mGBUXL ... nikpdf.pdfZachęcam do obejrzenia ciekawego Webinaru na temat produktu ApiBiotic:
https://www.youtube.com/watch?v=vljyyC74K70Prezentacja do pobrania:
https://www.pasiekamichalow.com/_files/ ... 391089.pdfDodatkowe materiały:
https://www.pasiekamichalow.com/_files/ ... 704523.pdfZ pszczelarskim pozdrowieniem,
dr n. wet. Piotr Nowotnik
https://www.pasiekamichalow.com/sierpien-w-pasiecehttps://www.pasiekamichalow.com/oferta-szkoleniowahttps://www.facebook.com/portalpasiecznyhttps://www.linkedin.com/in/piotr-nowotnik-23336216a/https://orcid.org/0000-0002-9682-5570FAQ – KOMPENDIUM DODATKOWYCH INFORMACJI NT. WYROBU APIBIOTIC1. Jaką ApiBiotic ma trwałość w opakowaniu fabrycznym ?
Termin przydatności do zużycia wynosi 24 miesiące od daty wyprodukowania.
2. Jaką ApiBiotic ma trwałość po pierwszym użyciu ?
Po otwarciu opakowania wyrób należy zużyć w możliwie krótkim czasie do 1 miesiąca, jeżeli zaś użytkownik po otwarciu opakowania wypuści powietrze poprzez delikatne zgniecenie butelki w części niewypełnionej cieczą, przechowywanie można wydłużyć w ten sposób nawet do 12 miesięcy. Istotne jest aby butelka po otwarciu nie była narażona na dostęp powietrza. Zaleca się dokładne przeliczenie potrzebnej ilości wyrobu do użycia i ewentualny wybór i zakup mniejszego opakowania, tak aby zużyć wyrób całkowicie, możliwie przy 1 aplikacji. Opakowanie po otwarciu musi zostać umieszczone w lodówce.
3. Czy znane są warunki prawidłowej aplikacji ApiBiotic obok innych preparatów
podawanych pszczołom, zwłaszcza mikrobiologicznych i/lub leczniczych,
paszowych ? Czy istnieje tu jakieś ryzyko konfliktu ?
Nie zaleca się bezpośredniego łączenia wyrobu ApiBiotic z innymi probiotykami,
prebiotykami i postbiotykami oraz ziołami o rozpoznanej, wysokiej aktywności biologicznej (np. tymianek-macierzanka), zawieszonymi w pokarmie dla pszczół. Inne mieszanki paszowe uzupełniające mogą zaburzyć działanie protekcyjne wyrobu. Unika się też podawania wyrobu ApiBiotic w pokarmie dla pszczół na zmianę z preparatami zawierającymi składniki wyżej podane – innymi niż ApiBioFarma oraz ApiFarma. Nie zauważono skutków ubocznych przy jednoczesnym łączeniu wyrobu ApiBiotic z aminokwasami i witaminami podawanymi w formie suplementacji syropu cukrowego bądź w postaci komponentów osadzonych w cieście cukrowym. Wspomniane aminokwasy i witaminy muszą być zarejestrowane jako mieszanki paszowe uzupełniające z przeznaczeniem dla rodzin pszczoły miodnej. Takie też
sprawdzano w badaniach. Nie zauważono skutków ubocznych przy jednoczesnym łączeniu wyrobu ApiBiotic z ApiBioFarma lub ApiFarma, jednak ze względu na odmienność funkcji tych preparatów nie zaleca się łączenia tych wyrobów w obrębie jednej dawki podkarmiającej. Nie zaleca się stosowania wyrobu ApiBiotic w trakcie terapii rodzin pszczelich z użyciem preparatów leczniczych, których substancją aktywną jest kwas organiczny bądź tymol ze względu na ich możliwe działanie przeciwdrobnoustrojowe, mogące obniżyć właściwości biologiczne wyrobu ApiBiotic. Wyrób ten zaleca się zastosować 7 dni po zakończonej kuracji przeciwko roztoczom warrozy (Varroa destructor) z użyciem wspomnianych wyżej substancji aktywnych. Nie zauważono zaś obniżonej skuteczności wyrobu ApiBiotic przy zastosowaniu amitrazy (w postaci pasków bądź fumigacji) lub flumetryny (w postaci pasków). Zaleca się mimo wszystko odczekanie ok. 1-2 tygodni z podaniem preparatu ApiBiotic po zakończonej kuracji przeciw Varroa destructor (rozumianej jako dzień wyjęcia pasków/płytek leczniczych bądź dzień zakończenia fumigacji w ulach).
4. Czy pozytywny wpływ na mikrobiom pszczół wyrobu ApiBiotic nie jest
czynnikiem wspomagającym rozwój roztoczy Varroa ?
W przeprowadzonych badaniach terenowych in vivo nie zauważono wzmożonej progresji,
skróconego cyklu reprodukcji (w tym obniżonej fazy foretycznej) roztoczy Varroa czy
narastającej oporności ze strony roztoczy na zastosowane substancje czynne w
zarejestrowanych i dopuszczonych do stosowania preparatach leczniczych przeciw Varroa
(programem badawczym objęto takie substancje czynne jak: amitraza, flumetryna, kwas
szczawiowy i tymol).
5. Co jest zapewniane po zastosowaniu preparatu ApiBiotic ?
Zastosowanie preparatu może pomóc w uzupełnieniu i odbudowaniu zdegradowanego
mikrobiomu pszczół (na skutek rozmaitych czynników pochodzenia ludzkiego i
środowiskowego), skutecznie wypierając przy tym formy wegetatywne bakterii Paenibacillus larvae i efektywnie blokując ich sporulację. Dodatkowo, w badaniach terenowych i klatkowych udokumentowano korzystny wpływ na poprawę parametrów odpornościowych w hemolimfie dorosłych osobników pszczoły miodnej określanej jako priming immunologiczny po zastosowaniu wyrobu. Skład produktu ma selektywne działanie przeciwdrobnoustrojowe ograniczające nadmierne namnażanie się bakterii Paenibacillus larvae odpowiedzialnej za rozwój zgnilca amerykańskiego. Nie zidentyfikowano działania supresyjnego względem innych mikroorganizmów wpisujących się w natywną mikroflorę rodziny pszczelej.
6. Czy preparat ma za sobą testy polowe („in-fields”, in-vivo), referencje ? Kto
może ich udzielić ? Czy można gdzieś zapoznać się z ich wynikami ?
Preparat, w oparciu o zgodę wydaną przez Głównego Lekarza Weterynarii i pozytywną
opinię Instytutu Weterynarii w Puławach został przebadany w warunkach terenowych in-vivo. Część wyników z badań terenowych została opublikowana w obronionej i wyróżnionej rozprawie doktorskiej Pana dr n. wet. Piotra Nowotnika, z którą można zapoznać się pod niniejszym adresem:
https://bip.upwr.edu.pl/uniwersytet/dok ... tepowania-doktorskie/piotr-nowotnik-130.html
Wyniki zostały również zamieszczone w publikacjach skierowanych do różnych magazynów naukowych, które znalazły się obecnie w procesie
recenzji. Pre-print dla publikacji omawiającej wyniki terenowe (DOI:
10.20944/preprints202509.0803.v1 ) znajduje się pod adresem:
https://www.preprints.org/manuscript/202509.0803 Dodatkowe wyniki można odnaleźć pod linkiem:
https://orcid.org/0000-0002-9682-5570Preparat powstał we współpracy z Uniwersytetem Przyrodniczym we Wrocławiu, który
rekomenduje nasze rozwiązanie. W naszych zasobach posiadamy też liczne listy intencyjne, w których wyrażano już od roku 2019 pełne poparcie dla opracowania takiego rozwiązania produktowego, technologii i know-how. Listy te zostały podpisane przez czołowych działaczy na rzecz pszczelarstwa w Polsce i na świecie. Mogą być udostępnione po wpłynięciu odpowiedniego pisma.
7. Jak miałby zadziałać preparat w przypadku stwierdzenia objawów klinicznych
zgnilca ?
Po wykryciu objawów klinicznych zgnilca amerykańskiego obowiązuje nadal urzędowa procedura prowadzona pod kontrolą powiatowego lekarza weterynarii, polegająca na fizycznej eradykacji zakażonych rodzin pszczelich (z potwierdzonym laboratoryjnie zakażeniem). Ponieważ w dalszym ciągu nie jest dopuszczona farmakoterapia zgnilca amerykańskiego, preparat został zaprojektowany z myślą do zastosowania w prewencji weterynaryjnej jako forma profilaktyczna przed nabyciem i rozwinięciem się zakażenia wywoływanego przez P. larvae co może wpisywać się w unijną koncepcję One-Health i doskonale wypełnić obszar tzw. Green Veterinary Pharmacology (GVP). Preparat zarejestrowany jako mieszanka paszowa uzupełniająca, nie jest przeznaczony do leczenia wykrytej choroby, lecz do jej zapobiegania. Po wykryciu objawów klinicznych zgnilca amerykańskiego zaleca się skontaktowanie z najbliższą jednostką Inspekcji Weterynaryjnej.
8. Czy będą kontynuowane badania ApiBiotic ?
Tak, powstanie baza liczb granicznych w 4 – wymiarowej przestrzeni:
1- Wartości graniczne opisujące odnawiane badania wrażliwości szczepów wzorcowych i
izolatów terenowych (monitorowanie ewentualnie pojawiającej się oporności szczepów
na ApiBiotic) pozyskiwanych od pszczelarzy – wg protokołów EUCAST-VetCAST i CLSI;
2- Wartości graniczne opisujące jakość biologiczną wyrobu ApiBiotic w oparciu o
kwasowość i profil kwasów organicznych;
3- Wartości graniczne opisujące jakość biologiczną wyrobu ApiBiotic w oparciu o profil
metabolitów pochodzenia bakteryjnego i roślinnego;
4- Walidacja skuteczności opracowanego preparatu w wybranych pasiekach oraz badania
nad długoterminowym wpływem preparatu na mikrobiom pszczół, w tym nad zmianami
stabilności mikrobiologicznej uli po wielosezonowym stosowaniu preparatu;
Planowany jest dalszy monitoring preparatu. Oprócz tego będzie rozwijana nowa metoda
diagnostyczna wykorzystująca pobranie wymazu z dowolnej powierzchni ulowej za pomocą wymazówki w celu identyfikacji P. larvae. W dalszym ciągu będą badane parametry immunologiczne pszczół. Powstanie też test płytkowy immunochromatograficzny wykorzystujący swoiste biomarkery mikrobiologiczne świadczące o podwyższonym stresie u pszczół.
9. Dlaczego profilaktyka biologiczna jest rekomendowanym narzędziem we
wsparciu utrzymania zdrowej rodziny pszczelej ?
Zdrowotność rodzin pszczelej jest dziś zagrożona przez wiele czynników: roztocza
Varroa destructor ukrywające się pod zasklepem czerwiu (co generuje trudność w
leczeniu), przenoszące liczne bakterie, grzyby, wirusy, różne rodzaje stresów (termiczny,
głodowy, środowiskowy), narażenie na ksenobiotyki, w tym środki ochrony roślin,
narażenie na produkty lecznicze, skrócona żywotność pszczół robotnic, liczne sytuacje,
gdzie młode pszczoły ulowe muszą podejmować prace dorosłych pszczół lotnych.
Zaburzenia zdrowotne rodzin pszczelich wywoływane są również przez złe i niedostateczne odżywianie pszczół, w którym inne potrzeby żywieniowe mają larwy (czerw) a inne pszczoły robotnice. Rosnące areały monokultur, zmniejszona bioróżnorodność gatunkowa w bazie pożytkowej, nadmierne wyeksploatowanie rodzin pszczelich na pożytkach, krótki sezon, przepszczelone tereny, nadmierna dezynfekcja i wyjaławianie środowiska ulowego czy rabunki przyczyniające się do osłabienia układu odpornościowego pszczół ułatwiają transmisję horyzontalną i wertykalną patogenów. Z racji braku rozwiązań przerywających łańcuch zakaźny i niedostatecznej skuteczności przyjętych strategii interwencyjnych w pszczelarstwie podjęto decyzję o zwróceniu uwagi ku rozwiązaniom biologicznym.
10. Dlaczego zgnilec złośliwy (amerykański) jest naszym zdaniem tak bardzo
niebezpieczny i trudny do opanowania ?
Endospory zgnilca (Paenibacillus larvae) kiełkują już po 24 godzinach od zaatakowania larwy w wieku 55-60 godzin. Do zakażenia 1 larwy wystarczy 10 endospor, 35 powoduje
superinfekcję. Jedna zakażona i martwa larwa może być źródłem nawet 2,5 mld zarodników. Bakterie wegetatywne jak i przetrwalniki są wyjątkowo oporne na czynniki środowiskowe, alkohol etylowy 70%, formalinę, wodorotlenek sodu, chlorek rtęci i inne czynniki fizyko-chemiczne. Miód, wosk a nawet propolis działają na przetrwalniki ochronnie, stąd tak trudno jest przeprowadzić prawidłowo i skutecznie proces dezynfekcji ramek, uli i sprzętu pasiecznego. „Zakonserwowane” endospory potrafią przeżyć w dogodnych dla siebie warunkach nawet 50 lat, przez 35 lat zachowują swoje własności zakaźne. Sama bakteria ma liczne mechanizmy wirulencji, np. wytwarza wiele enzymów, toksyn i białek o działaniu rozkładającym tkanki larw. Nie jest prawdą powszechnie panująca dezinformacja w środowisku pszczelarskim, że zgnilca można pokonać prawidłową dietą węglowodanową zapewniając pszczołom pokarm w dostatecznej ilości stąd do profilaktyki należy włączyć sprawdzone preparaty i technologie. Choroba jest skomplikowana, gdyż pierwsze, mało widoczne objawy są pomijane i ignorowane przez pszczelarzy. Każda z 5 odmian zgnilca (Eric I-V) może dawać inne objawy infekcji co utrudnia rozpoznanie choroby przez pszczelarzy.
11. Dlaczego mikrobiom jest naszym zdaniem tak ważny w modulowaniu
zdrowotności rodzin pszczelich ?
Mikrobiota pszczół, podobnie jak w każdym organizmie eukariotycznym, jest źródłem
zachowania odporności. Wiele czynników środowiskowych jak również błędów popełnianych w sztuce pszczelarskiej, ten mikrobiom zaburzają i degradują. Zła dieta larw i dorosłych osobników pszczół, brak podaży różnorodnego pyłku, produkty lecznicze stosowane przeciwko dręczowi pszczelemu (Varroa destructor) łącznie z kwasami organicznymi i tymolem, liczne techniki dezynfekcyjne czy nielegalnie stosowane antybiotyki i środki przeciwdrobnoustrojowe (a wykrywane często w próbkach miodu - źródło: raporty EFSA, wystąpienia konferencyjne dr Anny Teter) powodują zubożenie różnorodności mikrobiologicznej w holobiomie rodziny pszczelej. Zdegradowany mikrobiom oznacza zaburzenie homeostazy i równowagi mikrobiologicznej, przez co drobnoustroje patogenne obecne w natywnej mikroflorze pszczół zaczynają się intensywnie namnażać i dochodzi do presji i pojawienia się objawów chorobowych.
12. Czym jest ApiBiotic i dlaczego przypisywana jest mu innowacyjność ? Czym
się wyróżnia na tle innych probiotyków i preparatów dla pszczół ?
Preparat ten ma charakter celowany, co oznacza, że działa tylko i wyłącznie wybiórczo, w
sposób selektywny eliminując z mikrobioty ulowej bakterie odpowiedzialne za rozwój zgnilca amerykańskiego. Preparat zawiera szczepy probiotyczne killerowe (czyszczące i
antagonistyczne względem bakterii zgnilca amerykańskiego), substraty roślinne o
podwyższonym potencjale przeciwdrobnoustrojowym względem bakterii wywołujących
zgnilca amerykańskiego, naturalne boostery wzrostu i protektanty zabezpieczające
metabolity i szczepy bakteryjne zapewniając ich stabilność i przeżywalność. Preparat
rozpoczyna działanie przeciwdrobnoustrojowe już w ciągu 2-4 pierwszych godzin od
wniknięcia do obiegu ulowego. Każde opakowanie zawiera ciecz z zawartymi metabolitami i żywymi, wegetatywnymi komórkami bakterii probiotycznych, które wyrównują deficyty w mikroflorze ula. Jest to prawdopodobnie jedyny preparat o charakterze mieszanki paszowej uzupełniającej na rynku europejskim obok preparatu Nozevit i BeeStrong, który przeszedł badania laboratoryjne i terenowe z udziałem rodzin pszczelich a zakończył się otrzymaniem pozytywnych wyników. Swoje działanie protekcyjne utrzymuje przez kilka miesięcy po 3-krotnej aplikacji.
13. W jaki sposób preparat wspiera deklarowaną odporność pszczół ? Jak
wygląda mechanizm blokowania rozwoju i przetrwalnikowania P. larvae ? Jak produkt odbudowuje mikrobiom rodziny pszczelej w sposób biologiczny ? Czy
taka bariera ochronna nie jest dla pszczół toksyczna ?
Produkt powoduje wzrost parametrów TP i TG (białka całkowitego i glicerydów), ASP, ALAT, AST, co oznacza pozytywny wpływ na procesy peptydotwórcze i enzymogenne (abbacyny, attacyny, rojalizyny, defensyny, lizozym, nadtlenek wodoru). Preparat z racji działania immunogennego, wymuszającego reakcję i nadwrażliwość ze strony układu
odpornościowego wykazuje priming immunologiczny pobudzając układ do wytwarzania
określonych związków co tym samym wzmacnia bariery odpornościowe. To pokazuje
plejotropowy charakter działania produktu. Preparat ma pozytywny wpływ na proces
witellogenezy, powodując dłuższe utrzymywanie się witellogeniny odpowiedzialnej za
długość życia pszczół. Preparat niszczy komórki wegetatywne bakterii uniemożliwiając
wytwarzanie przetrwalników. Ze względu na wysoką zawartość flawonoidów i związków
fenolowych preparat cechuje się silną aktywnością antyoksydacyjną zdolną do zmiatania
wolnych rodników powodujących upośledzenie odporności. Preparat wzmacnia,
potencjalizuje rozwój i zwiększa kondycję oraz wigor rodzin pszczelich. Produkt poddany był ocenie toksyczności według metodyki OECD 213, 214 i 245, nie stwierdzono podwyższonej śmiertelności robotnic i ich larw. Zawarte szczepy zasiedlające w preparacie powodują natychmiastowe kolonizowanie wszystkich trzech odcinków jelita u pszczół doprowadzając do utworzenia się stabilnego biofilmu blokującego wnikanie bakterii niepożądanych.
14. Do jakich typów pasiek jest dedykowany ApiBiotic ? W jakich momentach
najlepiej włączyć farmakobiotyk do prewencji ?
Produkt dedykowany jest do pasiek i obszarów, które wykazują się szczególnym ryzykiem nabycia choroby. Do nich zalicza się: pasieki zarodowe utrzymujące hodowlę matek pszczelich (rodziny starterowe – wychowujące), pasieki nastawione na komercyjną produkcję odkładów i pakietów, pasieki specjalizujące się w pozyskiwaniu miodów odmianowych, tudzież pasieki wędrowne. Farmakobiotyk należy stosować w okresie zwiększonej presji zgnilca amerykańskiego, to jest po zakończonym pożytku odmianowym, po przeprowadzonym miodobraniu, przy pauzach pożytkowych w oczekiwaniu na następny pożytek towarowy. Preparat powinien zostać podany osłonowo u progu nowego sezonu wraz z ciastem cukrowym, następnie w okresach międzypożytkowych i potem w karmieniu zimowym zabezpieczającym rodziny pszczele na okres jesieni i zimowli. Produkt w sposób doraźny (w metodzie nakraplania uliczek międzyramkowych lub oprysku plastrów) może zostać poddany w trakcie zbioru pożytku towarowego jeśli pasieka znajduje się w otoczeniu innych pasiek wędrownych i stacjonarnych, aby ograniczyć transmisję patogenu na drodze trofalaksji i przerwać łańcuch zakaźny. Produkt powinien być stosowany regularnie w przypadku narażenia rodzin pszczelich na kontakt z pobliskimi pasiekami, w czasie podkarmiania pobudzającego, zimowego, wiosennego, uzupełniającego (przy zwiększonym
ryzyku rabunków i zakażania się owadów). Badania pokazują, że największa presja zgnilca amerykańskiego występuje po zakończonych miodobraniach z lipy i robinii akacjowej.
15. Czy ApiBiotic może być stosowany wraz z ApiBioFarmą lub/i ApiFarmą oraz na
jakich zasadach ?
ApiBiotic dołączył do linii specjalistycznych, kompleksowych produktów do higienizacji i
poprawiania zdrowotności rodzin pszczelich. ApiBioFarma uzupełnia działanie ApiBioticu.
ApiBioFarma powinna być stosowana w możliwie jak najdłuższym okresie w trakcie sezonu pszczelarskiego z myślą o właściwościach pro-rozwojowych, podtrzymaniu kondycji, witalności, czerwienia i zwiększaniu biodostępności oraz przyswajalności aminokwasów poprzez poprawę trawienia pyłku kwiatowego (bakterie probiotyczne wnoszą liczny pakiet enzymów). Produkt ten może przyczyniać się do zwiększania bioasekuracji i dobrostanu rodzin pszczelich, odbudowując nieustannie degradujący się mikrobiom. ApiFarma stymuluje i zabezpiecza środowisko ulowe, służy do zasiedlania środowiska ulowego i sprzętu pasiecznego po przeprowadzonej dezynfekcji. Świetnie się też nadaje jako dodatek do wodopojów. ApiBiotic zaś, stosowany będzie do
interwencji w formie profilaktyki wyprzedzającej odnajdującej zastosowanie w pszczelarskiej prewencji weterynaryjnej. Może posłużyć jako narzędzie w metafilaktyce
sanitarnej. Preparaty należy stosować oddzielnie, bez ich podawania w obrębie jednej dawki podkarmiającej. Preparaty odpowiadają wymogom globalnej strategii One-Health i świetnie wpisują się w obszar tzw. Green Veterinary Pharmacology (GVP). Preparaty posiadają również certyfikację ekologiczną.
16. Dlaczego preparat ApiBiotic może nie działać ? W jakich sytuacjach można
obserwować pogorszenie skuteczności produktu ? Jakich błędów
kardynalnych powinni wystrzegać się pszczelarze ?
Odradza się podawanie ApiBioticu w pokarmie w trakcie leczenia warrozy (Varroa
destructor) z użyciem kwasów organicznych bądź tymolu. Należy unikać też podawania
preparatu kiedy środkiem leczniczym jest amitraza lub flumetryna. ApiBiotic podawać
najlepiej po zakończeniu leczenia z użyciem w/w substancji. Najlepszym momentem na
podanie ApiBioticu jest dzień kiedy upłynęło 1-2 tygodnie od dnia zakończenia leczenia z
użyciem w/w substancji. Odradza się również łączenia ApiBioticu w obrębie jednej – tej
samej dawki podkarmiającej z innymi probiotykami, prebiotykami, synbiotykami, odżywkami, ekstraktami, witaminami, olejkami eterycznymi, mieszankami paszowymi uzupełniającymi, ziołami o powszechnie znanej wysokiej aktywności biologicznej (np. jaskółcze ziele – glistnik, kobylak, tymianek itp. itd.). Należy też unikać łączenia ApiBiotic z ApiBioFarmą w obrębie jednej dawki podkarmiającej. Nie zauważono negatywnych interakcji w momencie łączenia ApiBiotic z preparatami aminokwasowymi lub witaminowymi dopuszczonymi do stosowania w rodzinach pszczoły miodnej. Błędem kardynalnym mogłoby być niestosowanie się do dawek zalecanych przez producenta. Działanie ApiBiotic będzie osłabione i znikome w sytuacji narażenia rodziny pszczelej na niedopuszczone do stosowania w pszczelarstwie antybiotyki i sulfonamidy a także preparaty niedopuszczone do stosowania przeciw warrozie (np. tau-fluwalinat, akrynatryna, bromfenwinfos, kumafos itp. itd.). ApiBiotic może mieć też
ograniczone działanie w trakcie produkcji ziołomiodów (w okresie przetwarzania syropu z
ziołami przez rodzinę pszczelą). Podawanie ApiBioticu staje się bezcelowe w sytuacji kiedy w ulu doszło do depopulacji i wypszczelenia rodziny pszczelej, oznaczającej utratę znacznej liczebności dorosłych osobników pszczół (np. na skutek syndromu pustego ula związanego z nieskutecznie lub spóźnioną, prowadzoną farmakoterapią przeciwko warrozie). Wskutek tego preparat nie będzie roznoszony po ulu w sposób dostateczny.
17. Czy nie jest to kolejny komercyjny probiotyk ze szczepami z Chin?
Grupa ProBiotics Polska szczyci się tym, że dokonała spektakularnego, historycznego ale
przede wszystkim skutecznego wdrożenia realnego rozwiązania mikrobiologicznego, które powstało na skutek wykorzystania potencjału biotechnologii i mikrobiologii klinicznej. Środek ApiBiotic jest innowacją, która powstała na krawędziach różnych dyscyplin i dziedzin naukowych. To nie tylko środek ale też kompleksowa technologia i know-how o zachowanej wysokiej farmakodynamice działania w ograniczaniu rozwoju i zapobieganiu transmisji patogenu P. larvae. Rzadko kiedy się zdarza aby firma doprowadziła proces badawczo-rozwojowy w projektach do samego końca spotykającego się z wdrożeniem, zwłaszcza przy braku finansowania zewnętrznego. Polsce brakuje dzisiaj na arenie międzynarodowej projektów unijnych i krajowych kończących się realnym wdrożeniem umożliwiającym poprawę gospodarki. Badania naukowe nie zakończyły się jak w przypadku wielu innych z tej gałęzi przemysłu na etapie laboratoryjnym ale zostały one przeniesione do warunków operacyjnych i zbliżonych do rzeczywistych, pozwalając tym samym na sprawdzenie preparatu na rodzinach pszczelich. Technologia uwzględnia sposoby dawkowania, drogi aplikacji a także elementy praktyki pszczelarskiej. Skutkiem tego będzie ograniczenie wzrastającej liczby terenów zapowietrzonych -nawet jeśli formalnie nie zostaną te obszary wyznaczone przez Inspekcję Weterynaryjną- i skuteczne zredukowanie rozszerzających się
ognisk zakaźnych. Produkt powstał pod nadzorem naukowym prof. dr hab. Pawła
Chorbińskiego, prof. dr hab. Pawła Migdała, z silnym zaangażowaniem lekarzy weterynarii, diagnostów laboratoryjnych, specjalistów mikrobiologów, biotechnologów, entomologów, leśników, technologów produkcji, enzymologów, rzeczoznawców chorób pszczelich, pszczelarzy praktyków z wieloletnim doświadczeniem. Jest to jeden z lepiej przebadanych preparatów ze wszystkich dostępnych powszechnie mieszanek paszowych uzupełniających i odżywek dla pszczół na rynku. Spełnia on definicję supresbiotyku, ekobiotyku, metabiotyku i farmakobiotyku. ApiBiotic to dowód na szeroką współpracę świata nauki z przemysłem.
18. Czy można uzyskać kontakt do pasiek, w których były prowadzone badania ?
Nie można, dane te są objęte tajemnicą naukową i przemysłową przedsiębiorstwa. Ponadto dane osobowe są chronione klauzulą RODO.
19. Czy można zamówić sobie przeprowadzenie badań w swojej pasiece ?
Nie można ze względu na wyczerpanie grantu oraz obowiązujący ścisły protokół badawczy i kryteria, które musi wypełnić dana pasieka. Nie każda pasieka wpisuje się w wymogi protokołu badawczego.
20. Czy jest jeden dokument, książka produktu, w której szczegółowo zostały
opisane wszystkie badania w języku polskim ? Czy ktoś recenzował lub
autoryzował działania prowadzone przez Pana dr Nowotnika ?
Tak, tym dokumentem jest rozprawa doktorska dr Piotra Nowotnika, dostępna online w
biuletynie informacji publicznej UPWR. Praca, choć wykazuje charakter naukowy, jest
zrozumiała dla użytkowników końcowych (pszczelarzy). Rozprawa otrzymała trzy pozytywne recenzje, dopuszczające do dalszych etapów postepowania doktorskiego. Recenzentami były: prof. dr hab. Beata Madras-Majewska (SGGW), prof. dr hab. Aneta Nowakiewicz (UP Lublin), prof. dr hab. Maria Iller (UWM). Promotorem pracy był prof. dr hab. Paweł Chorbiński.
21. Dlaczego pomimo deklarowanej skuteczności przeciwdrobnoustrojowej i tak
szczegółowych badań klinicznych ApiBiotic nie został zarejestrowany jako
preparat leczniczy ?
Zgnilec amerykański nie podlega farmakoterapii, to oznacza, że nie można wprowadzić
dedykowanych produktów leczniczych przeciwko tej chorobie ze względu na obowiązujące przepisy prawne.
22. Co jeśli będą napływały informacje o oporności bakterii na ApiBiotic ?
Po potwierdzeniu wzrastającej oporności bakterii P. larvae na ApiBiotic na rynek zostanie
wdrożony preparat II lub III rzutu (rezerwowane, zapasowe formulacje), które zostały opracowane razem z ApiBioticiem. Są to preparaty o odmiennym składzie, również przebadane pod kątem bezpieczeństwa i funkcjonalności w pszczelarstwie. Zawierają inne szczepy killerowe i odmienne surowce roślinne, a ich kompozycja również działa przeciwdrobnoustrojowo wobec bakterii wywołującej zgnilec amerykański.
23. Czy w jakikolwiek sposób zostały oznaczone metabolity lub substancje czynne
w preparacie ApiBiotic ?
Tak, jest znaczna, podwyższona zawartość kwasu jabłkowego, szczawiowego, cytrynowego jednowodnego, winowego, siarkowego, octowego, mlekowego, cytrynowego, dodatkowo obecne są liczne związki flawonoidowe i kwasy fenolowe, bacillomycyna i enzymy przeciwdrobnoustrojowe. Baza metabolitów będzie stopniowo odkrywana, jednorazowy koszt z opracowaniem i walidacją metody oraz substancjami wzorcowymi to ponad 120 000 zł co przekracza możliwości inwestorów.
24. Czy badania na rodzinach pszczelich miały zgodę komisji etyki lub innych
odpowiednich organów ?
Badania na pszczołach nie wymagają zgłoszenia do komisji bioetyki (pszczoły są
bezkręgowcami). Protokół badawczy posiadał zgodę Głównego Lekarza Weterynarii oraz
IW-PIB w Puławach.
25. Na co składa się tak wysoka cena produktu ?
Cena produktu obejmuje: rosnące koszty energii i wody potrzebnej do wytworzenia
komponentów, półproduktu, bazy i finalnego produktu, koszty dostaw 14 surowców
roślinnych, koszty logistyki i spedycji, etykiet, opakowań jednostkowych i zbiorczych,
kartonów, materiałów zabezpieczających, folii, licencji szczepów użytych w składzie wyrobu oraz koszt know-how. Do kosztu wliczono również regularne badania kontroli jakości, skuteczności i stabilności.
26. Gdzie i do kogo zgłaszać ewentualne działania niepożądane, obserwacje,
rekomendacje lub zapytania dodatkowe ?
Biuro Wytwórni Probiotyków ProBiotics Polska, Dział Badań i Rozwoju, Bratuszyn 21, 62-720 Brudzew, Telefon: 63 279 87 25, Mail:
[email protected], Dr n. wet. Piotr Nowotnik,
[email protected]27. Czy przed rozpoczęciem prac wykonywany był raport czystości patentowej
zwany też raportem stanu techniki ?
Raport ze wstępnego badania czystości patentowej oraz zdolności patentowej
przeprowadzonego dla preparatu synbiotycznego dla pszczół został przygotowany już w
2019 roku przez kancelarię patentową PATPOL, raport nosi sygnaturę PS1684PL00/MIB i
nie wykazał barier uniemożliwiających wdrożenie planowanego rozwiązania na rynek.
Dokument może być udostępniony po złożeniu odpowiedniego pisma z wnioskiem o wgląd do raportu.
28. Gdzie badana jest jakość ApiBiotic ?
W Instytucie Technologii Mikrobiologicznych w Turku oraz Eurofins.
29. Na ilu rodzinach pszczelich przebadano preparat ?
Programem badawczym w module diagnostycznym przebadano 981 rodzin pszczelich na
terenie RP, Litwy, UK i Czech pod kątem występowania P. larvae. Preparat finalnie
zaaplikowano do 486 rodzin pszczelich na terenie RP, UK, Litwy i Czech.
30. Czy preparat nie zaburza rodzimej mikroflory pszczół ?
Analizowano wpływ ApiBiotic na autochtoniczny mikrobiom rodzin pszczelich metodami
molekularnymi. Wybrano taką kompozycję preparatu pilotażowego, która nie ma żadnego wpływu na mikrobiotę pszczół po za działaniem selektywnym wobec P. larvae.
31. Czy bakterie Paenibacillus larvae nie hamują i nie wykazują antagonizmu
wobec użytych szczepów probiotycznych ?
Nie hamują i nie wykazują, sprawdzano te zależności z użyciem zmodyfikowanych
wytycznych EUCAST-VetCAST oraz metodami zawiesinowymi i wgłębnymi.
Zaloguj się
Zarejestruj się
FAQ
Gdyby to nie było o środku ochrony pszczół... dawno wątek ten byłby wyekspediowany w kosmos 
